تحلیل و طراحی مخازن بتنی

:: تحلیل و طراحی مخازن بتنی

مخزن بتنی

به عنوان اولین گام در اجرای مخازن بتنی، طراحی نقش بسیار مهمی را در کارایی، ایمنی، دوام و ملاحظات اقتصادی دارد. چنانکه طراحی مخزن به درستی انجام نشده باشد، یا ایمنی و دوام آن به خطر می افتد و یا اینکه صرف هزینه های اضافی باعث اتلاف منابع مالی می شود. دانش فنی و استفاده از آیین نامه های معتبر طراحی، بهترین ابزار برای انجام یک طراحی دقیق و حرفه ای است.

 مراحل انجام تحلیل و طراحی مخازن بتنی به شرح زیر است:

1- طراحی اولیه براساس فرآیند و معماری مخزن

2- مدلسازی مخزن در نرم افزارهای تحلیل سازه ای

3- بارگذاری و اعمال ترکیبات بار استاندارد

4- تحلیل و تعیین نیروها و تنش ها

5- طراحی سازه ای براساس تحلیل انجام گرفته

6- تهیه نقشه های اجرایی


اجرا


به هنگام ساخت یک مخزن بتنی، علاوه بر ملاحظات عمومی سازه های بتنی لازم است که نکات ویژه دیگری نیز مد نظر قرار گیرد. رعایت این نکات باعث افزایش کارایی، دوام و عمر مخزن خواهد گردید. اگر چه برای رعایت آنها در هنگام ساخت هزینه چندانی صرف نمی شود، اما همین هزینه کم از تحمیل هزینه های گزاف ناشی از تعمیر و نگهداری و تخریب مخزن جلوگیری می کند. برخی از این نکات عبارتند از:

1- کنترل نسبت آب به سیمان جهت کاهش نفوذپذیری و خوردگی آرماتورها

2- تعبیه صحیح درزهای اجرایی، انقباضی و انبساطی جهت کنترل تنش های حرارتی

3- رعایت حداقل پوشش بتنی روی آرماتورها جهت جلوگیری از خوردگی زودرس

4- استفاده از مواد افزودنی جهت افزایش مقاومت و کارایی و کاهش نفوذپذیری

5- کاربرد صحیح آب بند (واتر استاپ) به منظور جلوگیری از عبور سیال از درزها

6- بتن ریزی در دمای استاندارد جهت کنترل ترک های ناشی از جمع شدگی بتن


سازه های آب بند بتنی

خوب است بدانیم که آب بندی بتن و سازه های بتنی امری تخصصی و پیچیده می باشد و این کار فقط در حد استفاده از مواد آببندی و افزودنی ها ی بتن نیست. با توجه به تجربیات دست اندرکاران ساخت و اجرای سازه های بتنی و تحقیقات بعمل آمده در مورد طول عمر مفید سازه های بتنی، آب بند بودن سازه های آبی مانند مخازن بتنی آب شرب و تصفیه خانه های آب و فاضلاب و عدم تراوایی آن ها دارای اهمیت ویژه ای می باشد و لذا یکی از مواردی که در مورد سازه های بتنی بویژه مواردی که در مجاورت دائم یا غیر دائم با آب و مواد شیمیایی هستند بسیار با اهمیت می باشد ، عملکرد مسدود کنندگی در برابر تراوش، نفوذ فشار یا تهاجم آب حاوی مواد شیمیایی ، علاوه بر تحمل خوب باربری آنها می باشد.


در این راستا باید بتنی ساخته شود که اصطلاحا آب بند یا ناتراوا (Watertight) گفته می شود .از آنجائی که هدف نهایی ساخت چنین سازه هایی حفظ آب و یا فاضلاب برای مدت زمان طولانی جهت انجام فرایندهای تخصصی و استفاده بهینه از آب همچنین استفاده مجدد از فاضلاب برای مصارف گوناگون است، لذا آب بند بودن و بالا بودن عمر مفید این سازه ها بسیار ضروری می باشد . بدین معنی که اگر سازه ای پس از ساخت و قرار گرفتن در مدار بهره برداری دارای معضل تراوش (آب دهی) باشد می توان گفت کلیه سرمایه های هزینه شده تا حدود زیادی به هدر رفته است و نتیجه دلخواه و مطلوب بعمل نیامده است.



عکس تلگرام

منبع : دانش آبتحلیل و طراحی مخازن بتنی
برچسب ها : سازه ,بتنی ,طراحی ,استفاده ,ساخت ,هزینه ,مخازن بتنی ,فاضلاب برای ,مواد شیمیایی ,هنگام ساخت ,طراحی مخازن

سه اختراع انسان که باعث غارت آب شد

:: سه اختراع انسان که باعث غارت آب شد

کویرشناس و چهره ماندگار جغرافیا گفت: در حال حاضر باید به سمت مراتع حرکت کنیم و زراعت دیمی را در کشور توسعه دهیم؛ چرا که حائز اهمیت است.

به گزارش خبرنگار «محیط زیست» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه زنجان، پروفسور پرویز کردوانی در همایش بحران آب که به میزبانی دانشگاه زنجان برگزار شد، با اشاره به تفاوت کویر و بیابان اظهار کرد: کویر به نمک‌زار گفته می‌شود که قابل استفاده نیست، لذا برای اینکه مورد استفاده قرار گیرد باید نمک این زمین‌ها از بین برود، این در حالی است که بیابان به محلی وسیع گفته می‌شود که میزان بارندگی در آن کمتر از 55 میلی‌متر باشد.

وی افزود: مسئله بحران آب یک مسئله جدی است؛ چرا که من 31 سال پیش در کتاب خود به این موضوع اشاره کردم، ولی مورد توجه قرار نگرفت. در حال حاضر در کشور سعی بر تغییر وضعیت آب و هوایی دارند، این در حالی است که در مناطقی که تحت آب و هوای پرفشار هستند حتی وجود دریا و دریاچه نیز موجب تغییر آب و هوا نمی‌شود، ولی در مناطق کم‌فشار حتی کاشت یک درخت می‌تواند در این زمینه موثر باشد که کشور ما در مرکز هوای پرفشار قرار دارد، لذا باید نکات مربوط به این نوع آب و هوا را مورد توجه قرار دهیم. در حقیقت در مناطق پرفشار تبخیر بالقوه بسیار بالا است و بعد از مدت کوتاهی شرایط آب و هوایی در این مناطق به وضعیت سابق خود برمی‌گردد.

پروفسور کردوانی با اشاره به وضعیت میزان بارندگی در کشور تصریح کرد: میزان بارندگی در کشور کمتر از دو سوم کل دنیا است و با گرم‌تر شدن کره زمین، بارندگی در مناطقی که بیشتر بود، بیشتر شده و در مناطقی که کمتر بود کمتر شده است. در این مناطق به دلیل پرفشار بودن آب و هوا میزان بارندگی کم شده است. این هوای پرفشار از عرض 30 درجه خط استوا می‌وزد، اما آنچه اهمیت دارد و مسئله مورد بحث است مقوله آب‌های زیرزمینی است که تقریباً در کشور در حال تمام شدن است، زیرا 70 درصد آب‌شرب روستایی و 60 درصد آب‌شرب شهری را تشکیل می‌دهد.

پدر علم کویرشناسی عنوان کرد: انسان سه چیز را اختراع کرد که در غارت آب اثرگذار بوده که اولی اختراع شیر و شیلنگ، دوم حفر چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق که موجب خشک شدن قنات‌ها شد و سوم سدسازی و انتقال آب بود؛ البته سدسازی کار قابل توجه و خوبی است، ولی وقتی سدی ساخته می‌شود باید مصارف آن نیز مشخص شود، زیرا سدسازی موجب رونق گرفتن کشاورزی آبی شده و زمانی که کشاورزی آبی شکل گرفت، بستر کشاورزی دیم و در نهایت منابع‌طبیعی که موجب نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی بودند، از بین رفت و این حوزه آب بیشتری را برای تولید محصولات خود مصرف کرد.

وی ادامه داد: با این حال اگر مصرف آب به همین شکل باشد تا 60 سال آینده حتی در سدها نیز آب وجود نخواهد داشت، زیرا در سدها پدیده رسوب ایجاد می‌شود که سد دیگر امکان ذخیره آب را ندارد. در واقع انسان با تولید علم قصد داشت شرایط بهتری برای زندگی کردن ایجاد کند که مشکلاتی را سبب شده است. همچنن حفر چاه از زمان قبل از انقلاب وجود داشت، ولی از دهه 50 به بعد به ویژه از سال 55 تا سال 65 حفر چاه به دو برابر می‌رسد، لذا باید تمهیدات بهتری در این خصوص اندیشیده شود.

چهره ماندگار جغرافیا یادآور شد: آب تنها در بخش کشاورزی به هدر نمی‌رود، به همین منظور اگر قرار باشد آب مورد نیاز کشاورزی به نصف کاهش یابد، باید به تبع آن دولت آب سایر حوزه‌ها را نیز به نصف کاهش دهد، لذا لازم است برنامه‌ریزی دقیق‌تری در این زمینه داشته باشیم. همچنین ایرانیان باید سعی کنند خود روش‌ها و شیوه‌های مناسب با موقعیت جغرافیایی کشور و استفاده از تکنولوژی در این حیطه را به کار گیرند و برای مصرف و تامین آب در آینده فکری کنند.


عکس تلگرام

منبع : دانش آبسه اختراع انسان که باعث غارت آب شد
برچسب ها : کشور ,پرفشار ,مورد ,بارندگی ,کشاورزی ,مناطق ,میزان بارندگی ,هوای پرفشار ,درصد آب‌شرب ,توجه قرار ,مورد توجه ,چهره ماندگار جغرافیا

ژئوتکستایل چیست

:: ژئوتکستایل چیست

ژئوتکستایل


ژئوتکستایل ها محصولاتی هستند که در فونداسیون، زیر خاک، روی صخره ها و هر سطحی که با خاک پوشانده شود و یا به هر منظور مشابه دیگری که در علم مهندسی زمین و یا مواد وابسته به آن و در پروژه های ساختمان سازی، راه سازی و تثبیت خاکها و یا صخره های ناپایدار بکار می رود.

طرز تشکیل  ژئوتکستایل:

ژئوتکستایل ها پوشش های عموماً نفوذ پذیری می باشند که از الیاف مصنوعی بدست آمده اند و این الیاف از مشتقات نفت خام نظیر پلی استر، پلی اتیلن، پلی پروپیلن و بعضی از مواقع از فایبر گلاس ساخته می شوند. در ژئوتکستایل ها الیاف به صورت اتفاقی در کنار یکدیگر قرار گرفته و به کمک مواد شیمیایی، حرارت و یا بصورت مکانیکی با یکدیگر یک پارچه می شوند.

انواع ژئوتکستایل:

ژئوتکستایل بر دو نوع بافته شده می باشد و ویژگی آنها در مقابل خاک، خاصیت جداکنندگی و فیلتریزاسیون می باشد. همچنین در حفاظت از وقوع فرسایش و در برابر جریان های متلاطم کاربرد فراوانی دارند.


کاربرد ژئوتکستایل در صنعت آب:

در مخازن آب معمولا برای جمع آوری آب حاصل از نشت و انتقال آب مذکور به محیط امن و خارج از محدوده سازه و به منظور جلوگیری از نشست سازه بر اثر نشت آب از روش های مختلف زهکشی استفاده می شود که معمولا برای نفوذ بهتر آب به داخل کانال های زهکش و لوله های PVC شیاردار یا کاروگیت از پارچه ژئوتکستایل یا بتن متخلخل استفاده می شود.


ژئوتکستایل



با تشکر از مهندس سیاوش سعیدی در تهیه این مطلب



عکس تلگرام

منبع : دانش آبژئوتکستایل چیست
برچسب ها : ژئوتکستایل ,الیاف ,معمولا برای ,ژئوتکستایل ژئوتکستایل

آموزش نرم افزار سورفر8

:: آموزش نرم افزار سورفر8

سورفر8


نرم افزار surfer یکی از پر کاربرد ترین نرم افزار های نقشه کشی می باشد که در بسیاری از رشته های فنی و مهندسی کاربرد دارد. این نرم افزار که تحت سیستم عامل ویندوز کار می کند، قابلیت ویژه ای در رسم توپوگرافی منطقه ای و عوارض سطحی دارد.

برای شما دوستان فایل آموزشی خلاصه شده ی مهندس احسان الله بنی نجار را قرار داده ایم.


Surfer8



عکس تلگرام

منبع : دانش آبآموزش نرم افزار سورفر8
برچسب ها : افزار

آبیاری در گلخانه ها

:: آبیاری در گلخانه ها

آبیاری در گلخانه



آب به عنوان یکی از نعمت های خدادادی و به عنوان یکی از اساسی ترین نهاده ها در بخش کشاورزی مهم ترین جایگاه را داشته و علاوه بر تلاش در جهت شناسائی پتانسیل های بهره برداری و استحصال منابع آبی جدید باید در حداکثر استفاده از منابع آب، هرگونه تمهیدات مناسب را به کار گرفت.

امروز تصمیم گرفتم در مورد سیستم های آبیاری گلخانه فایلی را برای شما دوستان عزیز آماده کنم که امیدوارم مورد رضایت شما عزیزان باشد.

برای دریافت فایل بر روی لینک زیر کلیک کنید


آبیاری در گلخانه ها





عکس تلگرام

منبع : دانش آبآبیاری در گلخانه ها
برچسب ها : گلخانه ,آبیاری

پزشکی را رها کنید، مهندسی آب بخوانید

:: پزشکی را رها کنید، مهندسی آب بخوانید
پزشکی را رهاکنید، مهندسی آب بخوانید

دکتر اندرو هی وارد استاد دانشگاه ناتینگهام درس خود را برای دانشجویان پزشکی این گونه آغاز می کند، آیا به این علت به رشته پزشکی آمدید که جان افراد را نجات دهید؟ اگر جواب مثبت است، شاید بهتر باشد دانشکده پزشکی را رها کنید و به رشته ی مهندسی آب بروید.

برای آگاهی از علت این توصیه به مقاله ای که از سایت گلوبالیست ترجمه شده است توجه کنید: اگر به تلاش های صورت گرفته برای ریشه کنی بیماری و خطرات بهداشتی در جهان توجه کنیم، متوجه می شویم که آبله را ریشه کن کرده ایم. اما براساس تحقیقات هنوز ۹۰ درصد بیماریها در جهان مرتبط با آب است. هشتاد درصد مرگها در کشورهای در حال توسعه ناشی از بیماریهای مرتبط با آب است. این بدان معناست که هر سال حدود شش میلیون نفر براثر آب آلوده می میرند. به همین علت است که بهداشت همچنان یک موضوع مهم جهانی است. به رغم پیشرفتهای مهندسی که آب سالم محصول آن است، این مشکل بسیار فراتر از کشورهای در حال توسعه است. امروزه حتی بسیاری از کشورهای توسعه یافته با مشکل آب تصفیه شده روبرو هستند. بسیاری از شبکه های انتقال آب کهنه و شکننده است، در نتیجه آلودگی در بسیاری کشورهای پیشرفته روبه فزونی است. بسیاری از شهروندان کشورهای توسعه یافته در بطری آب حمل می کنند، در خانه تصفیه کننده آب دارند و حتی شبکه آب خانگی مخصوص خود را دارند. علت این امر آن است که به شبکه آب شهری اطمینان ندارند.

کمبود آب در حالی که معیارهای آب تصفیه شده و ایمن بالا می رود، آلوده کننده ها و عوامل بیماری زای بیشتری پیدا می شود. به غیر از موضوع بهداشت، باید کمبود آب را نیز در نظر گرفت. در سال ،۱۹۵۰ فقط دو شهر بود که بیشتر از ۸ میلیون نفر جمعیت داشتند. در حال حاضر، بیش از ۲۳ شهر وجود دارد که بیش از ۱۰ میلیون نفر جمعیت دارد و از این تعداد ۱۸ شهر در کشورهای در حال توسعه است. تا سال ۲۰۳۰ یعنی ۲۵ سال دیگر، جمعیت شهری به دو برابر جمعیت روستایی خواهد رسید که معادل رشد ۱۶۰ درصد جمعیت شهری است. بسیاری از این شهرها در معرض کمبود شدید آب هستند. در هر صورت، غالباً از امکانات انتقال و تصفیه آب بهره مند نیستند.براساس برآوردهای بانک جهانی، حدود ۳۰۰ میلیون نفر اکنون در مناطقی زندگی می کنند که با کمبود جدی تا شدید آب روبرو است. تا ۲۵ سال دیگر، این رقم به ۳ میلیارد نفر خواهد رسید.

هدرروی آب
 میزان آب شیرین موجود همچنان در حد یک درصد ثابت خواهد ماند. بقیه آب جهان شامل آب شور اقیانوسها یا آب شیرین موجود در دو قطب، در خاک، برف و رطوبت است. آبیاری کشتزارها در همه جا با هدرروی فراوان آب همراه است. روشهای کشاورزی نامناسب و قیمت های یارانه ای آب که تناسبی با هزینه واقعی آن ندارد و انگیزه ای برای صرفه جویی دربر ندارد باعث هدرروی بیشتر آب می شود. در حالی که ۷۰ درصد آب جهان صرف کشاورزی می شود، در فاصله نه چندان زیادی از کشتزارها، شهرها با کمبود شدید آب و قیمتهای بالا روبرو هستند. مثلاً در بخشی از ایالت کالیفرنیا کشاورزان بابت هر فوت جریب آب ۵۰/۱۵ دلار می پردازند در حالی که شهرنشینان جنوب این ایالت بابت همین مقدار آب ۴۳۱ دلار می پردازند.

اتلاف در صنعت
کشاورزی تنها مقصر نیست. اگر به صنعت و تولید نگاه کنیم، وضعیت دلسردکننده است. نظام تولید در کشورها عمدتاً باز است یعنی آب وارد می شود و در پایان فرایند تولید دور ریخته می شود. به این ترتیب، منبع تجدیدپذیر ارزشمندی از دست می رود. تولید یک خودرو به ۳۹ هزار گالن (هر گالن ۷۸/۳ لیتر) نیاز دارد. تولید یک بشکه نفت ۱۸۰۰ گالن، یک تن فولاد ۶۲ هزار گالن و یک نیمه رسانه ۳۰۰۰ گالن آب می خواهد. گوشی های تلفن همراه را در نظر بگیرید که این روزها همه جا هست. فقط تولید تراشه هرکدام از آنها به هزاران گالن آب نیاز دارد. تولید خواربار نیز با مصرف زیاد آب همراه است.نیم کیلو نان یا برنج به یک تن آب نیاز دارد.

هرزروی آب
در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، سرنوشت ۴۰ درصد از آب تولیدی معلوم نیست. این هرزروی شاید نتیجه نشت شبکه های فرسوده یا فساد باشد. اما عامل هرچه باشد، همه می بازند. موضوع روشن است. باید موضوع هرزروی آب را در این دو بخش _ تولید و کشاورزی- در نظر گرفت و برای آن راه حل پیدا کرد. برای مواجهه با چالش بهداشت و کمبود، یک عامل سوم یعنی انرژی وارد عرصه می شود. تصفیه و انتقال آب به انرژی بستگی دارد. چه در روستایی کوچک و چه در کلان شهری با ۲۰ میلیون نفر جمعیت، انرژی ارتباط تام و تمامی با آب آشامیدنی دارد. مؤسسه تحقیق نیروی برق برآورد می کند که تا سال ،۲۰۵۰ جهان به ۷۰۰۰ گیگاوات برق دیگر فقط برای تصفیه آب نیاز دارد.در حال حاضر تولید برق جهان حدود ۳۰۰۰ گیگاوات است. حال پرسش این است که آیا ما از امکانات لازم برای تأمین شدید مصرف برق فقط برای تصفیه آب برخورداریم؟ احتمالاً خیر. از این رو، اتکا به ظرفیت فزاینده تولید برق راهی نیست که بتوانیم انتخاب کنیم، بلکه باید راه فرآوری در کارآمدی و فناوری را در پیش گرفت.

افکار جدید، طرح های تازه
 یک مرحله که به ندرت به آن پرداخته شده است، تلمبه خانه هاست. نوعاً در این مکانها از تلمبه های ۵۶ کیلووات استفاده می شود که به تناوب خاموش و روشن می شود. اما این امر از نظر نگهدار و انرژی پرهزینه است. در طرح های جدید، از تلمبه های دو کیلووات به طور دائم استفاده می شود و در هنگام اوج مصرف تلمبه های قویتر به کار می افتد. نتایج استفاده از این روش چشمگیر است. ۵۰ درصد از هزینه نگهداری کاسته و ۲۱ درصد برق کمتر مصرف می شود. وقتی متوجه شوید که ۷۰ درصد هزینه کل تلمبه در طول عمر مفید آن شامل انرژی مصرفی آن است، اهمیت این قبیل پیشرفتهای فناوری مشخص می شود. در آمریکا، تلمبه خانه های فاضلاب روی هم رفته ۳ درصد برق مصرفی را به خود اختصاص می دهند.
در کشورهای در حال توسعه، تأمین انرژی همواره دشوار است. کشورهای دارای رشد سریع _ مانند هند و چین- به سختی می توانند نیازهای مصرف کنندگان صنعتی و خانگی را تأمین کنند. مثلاً در چین، کارخانجات گاه تا ۱۰ برابر کشورهای توسعه یافته آب مصرف می کنند. این در حالی است که دو سوم شهرهای این کشور با کمبود آب روبرو است، ۹۰ درصد رودخانه ها آلوده اند و ۲۰ درصد آب براثر نشت از بین می رود. اخیراً شمال چین دچار خشکسالی شد. در نتیجه توجه بیشتری نسبت به فناوریهای کارآمد و قیمت گذاری بیشتر آب ایجاد شد که نهایتاً به کاهش هدرروی آب انجامید. یک راه دیگر برای تأمین آب شیرین نمک زدایی است، یعنی تبدیل آب دریا به آب شیرین. در آینده برخی کشورهای توسعه یافته باید از نمک زدایی استفاده کنند. نمک زدایی برای گروهی از کشورهای در حال توسعه نیز سودمند است، اما کشورهای فقیر با توجه به فناوری پیشرفته و انرژی موردنیاز احتمالاً قادر به استفاده از آن نخواهند بود.

به رغم پیشرفتهای صورت گرفته، آگاهی اندکی نزد مردم از مخاطرات وضعیت جاری وجود دارد. در بیشتر کشورها آب به بهای بازار عرضه نمی شود. در عوض به بهای آب به قدری یارانه تعلق می گیرد که بهای واقعی آن به ندرت معلوم می شود. باید بین هزینه تولید یک کالا و بهایی که مردم بابت آن می دهند، ارتباطی وجود داشته باشد. درغیر این صورت، هدرروی و ناکارآمدی ایجاد خواهد شد. در پایان باید در نظر داشت آب یک مسئله محلی نیست. همان گونه که بهره وری زنجیره عرصه محلی بر اقتصاد کشورها در سراسر جهان تأثیر می گذارد، ارتباط متقابل بین مسائل مربوط به آب به یک موضوع جهانی بدل شده است.

ویلیام بولین نویسنده انگلیسی در سال ۱۵۶۲ نوشت: «آب خدمتکار بسیار خوبی اما ارباب سنگدلی است.» اگر می خواهیم ارباب قرن آب باشیم، باید روشهای قدیمی نگاه خودمان را به این ماده ارزشمند عوض کنیم.
 
منبع: خبرگزاری فارس



عکس تلگرام
منبع : دانش آبپزشکی را رها کنید، مهندسی آب بخوانید
برچسب ها : کشورهای ,درصد ,تولید ,توسعه ,است، ,جهان ,کشورهای توسعه ,توسعه یافته ,نیاز دارد ,دارد تولید ,برای تأمین ,کشورهای توسعه یافته

آب جاری روی مریخ

:: آب جاری روی مریخ

آب در مریخ


ناسا رسما اعلام کرد روی مریخ، آب‌‌ جاری وجود دارد


ناسا رسما وجود آب مایع و جاری که به صورت فصلی روی مریخ جریان دارد را تایید کرد. حضور آب مایع،‌ احتمال وجود حیات روی سیاره‌ی سرخ را بیشتر می‌کند.

ناسا روز دوشنبه در یک کنفرانس خبری، از کشف آب‌های جاری فصلی روی مریخ خبر داد. آب‌هایی که در فصل‌های گرم سال روان می‌شوند و در فصل‌های سرد، یخ می‌زنند. این نتیجه‌گیری، از مشاهده‌ی رگه‌هایی تیره‌ در یک سراشیبی روی سطح مریخ بدست آمده است. رگه‌هایی که در فصل‌های گرم، طول آن‌ها زیاد می‌شود و به چند صد متر می‌رسد؛ در فصل‌های سرد نیز ناپدید می‌شوند. این نخستین بار است که نشانه‌ای چنین محکم در تصدیق وجود آب مایع روی مریخ دیده شده و احتمال وجود حیات روی سیاره‌ی سرخ را به شدت تقویت می‌کند.

عکس‌های رگه‌های تیره را مدارگرد MRO، که در مدار مریخ گردش می‌کند تهیه کرده است. از عکس‌هایی که در طی سال‌ها گرفته شده، دانشمندان متوجه تغییر شکل این رگه‌ها در سراشیبی‌های منطقه‌ای از مریخ به نام «دهانه‌ی هیل» (Hale Crater) شده‌اند. این رگه‌ها در حقیقت مواد معدنی رسوب کرده‌ای هستند که بر اثر تبخیر آب، بر جای می‌مانند. این آب‌، حاوی مقدار زیادی نمک است و بدین ترتیب می‌تواند در دمای خیلی پایین هم به شکل مایع باشد. این رگه‌ها، در تابستان آن منطقه از مریخ و زمانی که دما در حدود منفی ۲۳ درجه‌ی سانتیگراد است، پدیدار می‌شوند و در فصل‌های سردتر که دما از این هم پایین‌تر است، محو می‌شوند.


آب در مریخ

پهنای این کانال‌ها بین ۱ تا ۱۰ متر است و سراشیبی یک دهانه‌ی برخوردی به نام «هلاس» (Hellas) قرار دارند


«جان گرونسفلد» (Jhon Grunsfeld)، فضانورد و از مقامات ارشد ناسا می‌گوید: «هدف ما روی مریخ، کشف آب بوده است. این تلاش‌ها در راستای جستجوی ما برای یافتن حیات در کیهان صورت می‌گیرد و اکنون به مدارکی موثق و علمی رسیده‌ایم که وجود آن‌چه در مریخ دنبالش بوده‌ایم را تایید می‌کند. این کشف بسیار بزرگی است و تایید می‌کند که آب روان،‌ هرچند به صورت نمکی و کاملا شور، در مریخ جریان دارد.»

این رگه‌های تیره رنگ، با نام «رگه‌های آب جاری دوره‌ای» (Recurring Slop Linea) شناخته می‌شوند و پیشتر هم نظریه‌هایی درباره‌ی اینکه نشانه‌هایی از آب روان هستند، داده شده بود. در حقیقت حدود ۱۵ سال است که دانشمندان، چنین رگه‌ها و خط‌هایی که با تغییر فصل، تغییر شکل می‌دهند را دیده بودند. با این حال، اینکه دلیل بوجود آمدن و از بین رفتن این رگه‌ها، آب مایع است یا خیر، محل مناقشه بین دانشمندان بود.

به دلیل وجود نمک خیلی زیاد در این آب‌، دمای انجماد آن خیلی پایین است و بدین ترتیب می‌تواند در دمای منفی ۲۳ درجه‌ی سانتی‌گراد هم روان باشد. دانشمندان می‌گویند که این آب‌ها احتمالا زیر سطح و خیلی نزدیک به آن جریان دارند و مقداری از آن‌ها روی سطح می‌آید تا این رگه‌ها را بوجود آورد.

«لوجندرا اوجها» (Lujendra Ojha» از انستیتوی تکنولوژی جورجیا در آتلانتا که سرپرست نویسندگان مقاله‌ی این یافته در شماره‌ی ۲۸ سپتامبر Nature Geoscience است می‌گوید: «نمک‌های هیدراته را فقط زمانی که این عوارض فصلی در پهن‌ترین حالت خود بودند، پیدا کردیم. این به ما می‌گوید که خود رگه‌های تیره یا چیزی که باعث بوجود آمدن آن‌ها می‌شود، منشاء این هیدراتاسیون است. در هر دو وضعیت، کشف نمک‌های هیدراته در این سراشیبی‌ها، به معنی این است که آب نقش بسزایی در بوجود آمدن رگه‌ها ایفا می‌کند.»


مدارگرد ۷۲۰ میلیون دلاری MRO از سال ۲۰۰۶ به بررسی سطح مریخ مشغول است

مدارگرد ۷۲۰ میلیون دلاری MRO ناسا از سال ۲۰۰۶ به بررسی سطح مریخ مشغول است


اوجها نخستین بار در سال ۲۰۱۰ و زمانی که در دانشگاه آریزونا، دانشجوی کارشناسی بود و عکس‌های فوق‌ با کیفیت دوربین «HiRISE» مدارگرد MRO را مطالعه می‌کرد، متوجه این عوارض شد. در عکس‌های دوربین «HiRISE» تعداد بیشتری از این رگه‌های تیره، در مناطق مختلف مریخ دیده می‌شود. در پرژوهش صورت گرفته، در کنار عکس‌های این دوربین، از ابزاری بر روی مدارگرد MRO به نام «CRISM» کمک گرفته شده است. این ابزار، یک طیف‌سنج است که می‌تواند نوع مواد معدنی روی سطح مریخ را تشخیص بدهد.

مطالعات طیف‌سنجی نشان می‌دهد که نمک‌های هیدراته در مناطق مختلفی از مریخ که رگه‌های تیره دیده می‌شود، وجود دارد. این نمک‌های هیدراته، بیشتر ترکیباتی مثل منیزیوم پرکلرات، منیزیوم کلرات و سدیم پرکلرات هستند. این ترکیبات می‌توانند کاری کنند که نقطه‌ی انجماد آب تا حد خیلی زیاد و مثل تا منفی ۷۰ درجه‌ی سانتی‌گراد پایین بیاید. در نتیجه آب حاوی این ترکیبات می‌تواند در دمای پایین و فشار جوی کم مریخ،‌ جاری شود و از دره‌ها و دهانه‌ها پایین بیاید. منشاء این آب هنوز خیلی مشخص نیست. به خصوص اینکه مناطقی که رگه‌ها دیده می‌شوند معمولا استوایی هستند و در استوای مریخ، یخ در عمق خیلی زیاد وجود دارد. بنابراین نظریات مختلفی درباره‌ی منشاء این آب داده می‌شود. از جمله اینکه ممکن است نمک‌ها آب را از اتمسفر مریخ جذب می‌کنند یا اینکه از سفره‌های آبی در مناطق دیگر مریخ تغذیه می‌شوند.

پرکلرات‌ها پیشتر هم بر روی مریخ دیده شده بودند. مریخ‌نشین «ققنوس» (Phoenix) و مریخ‌نورد «کنجکاوی» (Curiosity) توانسته بودند آن را در خاک مریخ پیدا کنند. ولی این اولین بار است که دانشمندان پرکلرات را از راه دور و با یک مدارگرد پیدا می‌کنند.

مدارگرد MRO، از سال ۲۰۰۶ و با استفاده از ۶ ابزار علمی خود، سیاره‌ی مریخ را زیر نظر دارد. «ریک زورک» (Rich Zurek) از آزمایشگاه JPL ناسا که عضو پروژه‌ی MRO است می‌گوید: «توانایی مدارگرد MRO در مشاهده‌ی دقیق مریخ طی سال‌های مختلف، توانسته است چنین دستاوردی را برای ما بوجود آورد. نخست توانست این رگه‌های تیره‌ی فصلی را مشاهده کند و حالا به ما کمک می‌کند که بتوانیم بفهمیم این‌ها چه هستند.»

وجود آب بر روی مریخ، می‌تواند به معنی حضور نوعی از حیات باشد. انواعی از حیات که می‌توانند شرایط خیلی سخت، مثل شوری و سرمای زیاد را تحمل کند.


منبع: دیجی کالا مگ


عکس تلگرام
منبع : دانش آبآب جاری روی مریخ
برچسب ها : مریخ ,وجود ,خیلی ,می‌شوند ,می‌کند ,مدارگرد ,رگه‌های تیره ,خیلی زیاد ,مریخ دیده ,بوجود آمدن ,وجود دارد ,بدین ترتیب می‌تواند